راههای بهتری وجود دارد؛ سر کودکتان فریاد نزنید! حتما برایتان پیش آمده که گاهی اوقات صبر و حوصلهتان را از دست دادهاید و از روی عصبانیت سر فرزندتان فریاد کشیده باشید. جالب اینجاست که خودتان هم بعد از چند لحظه از کارتان پشیمان میشوید؛ چرا که شما عاشق فرزندتان هستید.
اما باید بدانید که تکرار این فرایند تاثیرات منفی برای کودک به همراه دارد. این مقاله را برای والدینی آماده کردهایم که خستهاند، اما همچنان مشتاقاند رابطهای سالم، امن و پایدار با فرزندشان بسازند. در پیشرو پلاس با کمک تجربههای روانشناسان و مربیان کودک، راهکارهایی کاربردی برایتان ارائه میدهیم.
فریاد زدن هیچ چیز را درست نمیکند!
شاید فریاد زدن بر سر کودکان لحظهای سکوت ایجاد کند، اما در دراز مدت رابطهی بین والد و کودک را ضعیف میکند. با داد زدن سر کودک:
- اعتماد به نفس کودکتان را پایین میآورید.
- به او ترس و بیاعتمادی القا میکنید.
مغز کودک بهگونهای طراحی شده که در مواجهه با صداهای بلند و ناگهانی، وارد وضعیت اضطرار یا «حالت جنگ و گریز» میشود. فریاد زدن به تنهایی میتواند عادتهای رفتاری اشتباه را در کودک ایجاد کند؛ یاد میگیرد که برای شنیده شدن باید فریاد بزند یا اینکه احساسات خود را سرکوب کند تا مبادا تنبیه شود.
هدف ما از ارتباط با کودک ساختن رابطهای همراه با درک عمیق، آرامش و اعتماد است. تنها در حالتی میتوانید چنین رابطهای بسازید که خشونت و داد زدنی در میان نباشد.
مطالعه بیشتر: چرا آموزش مدیریت زمان به کودکان اهمیت دارد؟
راهکارهای برقراری ارتباط بدون فریاد زدن در یک نگاه
- هم سطح شدن با کودک حین حرف زدن + برقراری ارتباط چشمی موثر
- استفاده از جملات مثبت به جای “نه” گفتن و منفی حرف زدن
- ایجاد الگوی سالم برای کنترل رفتارهای هیجانی خود
- اختصاص دادن زمان برای برقراری ارتباط مثبت
- ایجاد قوانین شفاف و از پیش تعیین شده
- استفاده از جملات کوتاه به جای تهدید
- ایجاد گزینه های محدود برای کودک
- صحبت با لحنی آرام اما محکم
- توجه به احساسات کودک
ثبت نام در خانه کودک پیشرو پلاس برای آموزش و پرورش اصولی فرزندتان مطابق متدهای روز دنیا
چگونه بدون فریاد زدن با کودک ارتباط برقرار کنیم؟
راهکارهایی که به شما کمک میکنند تا بدون داد زدن یا خشونت با فرزندتان ارتباط بگیرید، حرف بزنید و تعامل کنید شامل موارد زیر هستند:
1. هنگام صحبت، همسطح فرزندتان قرار بگیرید؛ ارتباط باید چشمی باشد.
وقتی کودک شما احساس میکند که شنیده و دیده میشود، بیشتر با شما همکاری میکند. حال چه کار کنیم؟ زانو بزنید یا کنار کودک بنشینید، مستقیم در چشمش نگاه کنید و با لحنی آرام صحبت کنید. در این حالت اصلا نیازی به استفاده از تن صدای بلند ندارید. این چنین ارتباط گیری سبب رشد و پرورش عاطفی در کودکان خواهد شد.
مثال کاربردی:
بهجای فریاد «لباساتو بپوش!» بهآرامی بنشینید و بگویید: «میخوام بهم کمک کنی سریعتر آماده شیم، بیا با هم شروع کنیم.»
2. به جای «نه» جملات مثبت بهکار ببرید.
مغز کودک با شنیدن مکرر «نکن»، «نه»، «بس کن» دچار مقاومت میشود. مطمئن باشید استفاده از بیان مثبت هم اثر بیشتری دارد و هم مهربانانهتر است. بهتر است تا میتوانید سراغ جملات منفی نروید.
طبق اصول رفتار درمانی، کودک بهتر با پیامهای مثبت سازگار میشود تا صرفا منع شدن!
اما گاهی لازم است نه گفتن را طوری استفاده کنید که بتوانید آموزش نه گفتن به کودکان را در وجود او نهادینه کنید.
3. قوانین شفاف و از پیش تعیین شده تعیین کنید.
کودکان به چارچوب نیاز دارند. اگر شما یک سری قوانین برای رفتارهای کودکتان تعیین کنید، از قبل برخورد صحیح با لجبازی کودکان ۳ تا ۶ ساله دارید و از یک موقعیت تنشزا جلوگیری میکنید.
مثال کاربردی:
شما میخواهید به خرید بروید و کودک شما علاقه زیادی به شیرینی و تنقلات دارد. شما پیشبینی میکنید که در فروشگاه کودک شما قرار است برای داشتن تنقلات اصرار کند. بنابراین قبل از رفتن به فروشگاه بگویید: «میدونم شکلات دوست داری، ولی امروز قراره فقط میوه بخریم.»
پیشنهاد مطالعه: چرا قدردانی کردن در کودکان اهمیت دارد؟
4. گزینههای محدود پیش رویش بگذارید.
وقتی کودک حق انتخاب دارد احساس قدرت و کنترل میکند، در نتیجه همکاریاش افزایش مییابد. در واقع این روش رفتاری در آینده به قدرت تصمیمگیری فرزندتان کمک زیادی میکند. پس اجازه دهید حق انتخاب داشته باشد؛ اما در گزینههای محدودی که شما تعیین کردهاید.
مثال کاربردی:
وقت خواب کودکتان است و میخواهید روتین شبانه را انجام دهید.ممکن است لجبازی کند و نخواهد مسواک بزند. به جای اینکه در حالت دستوری سر او فریاد بکشید از او بپرسید: «میخوای اول مسواک بزنی یا اول لباس خوابت رو بپوشی؟» به این شکل کودک شما با داشتن حق انتخاب، همکاری بیشتری با شما میکند.
مشاهده خدمات و کلاسهای آموزشی مادر و کودک در خانه کودک پیشرو پلاس
5. به احساسات کودک توجه کنید و آنها را بازتاب دهید.
یکی از قویترین ابزارهای ارتباطی والدین با کودک، تایید و درک احساسات او است؛ کودک شما به درکشدن نیاز دارد، حتی اگر رفتارش مناسب نباشد. این کار به کودک نشان میدهد که دیده و شنیده میشود و همین باعث کاهش شدت رفتارهای هیجانی او خواهد شد.
مثال کاربردی:
اگر فرزندتان اسباب بازیاش را شکسته و جیغ میزند، بهجای گفتن «چرا اینقدر گریه میکنی؟ فقط یه اسباببازی بود!» بگویید: «میفهمم خیلی ناراحت شدی، چون اون اسباببازی رو خیلی دوست داشتی.»
6. خودتان الگوی کنترل هیجان باشید.
اغلب فریادهای ما از خستگی، اضطراب یا انتظارات غیر واقع بینانه نسبت به کودک ناشی میشوند؛ نه از رفتار واقعی کودک. کودکان بیشتر از رفتار شما یاد میگیرند تا کلماتتان. در نتیجه آرامش شما بهترین آموزش کنترل خشم برای آنهاست.
همچنین بخوانید: چطور احساس مسئولیت پذیری در کودکان را تقویت کنیم؟
7. زمان اختصاصی برای ارتباط مثبت تعیین کنید.
اگر کودک شما در طول روز احساس کند که توجه شما بیشتر در زمانهای منفی (مثل دعوا یا اصلاح رفتار) به او جلب میشود، ناخودآگاه آن رفتارهای منفی را تکرار میکند. راهکار مهم در اینجا اختصاص «زمان خاص و مثبت» فقط برای خودِ کودک است. اختصاص روزانه حتی ۱۰ دقیقه «زمان خاص» تاثیر زیادی دارد.
مثال کاربردی:
هر روز فقط ۱۰ دقیقه با کودک بازی یا گفتوگو داشته باشید، بدون گوشی یا تلویزیون. مثلا یک پدر هر شب قبل از خواب ۱۵ دقیقه با دخترش داستان میخواند و درباره اتفاقات روز حرف میزنند.
8. به جای تهدید جملات کوتاه و مشخص بگویید.
کودکان در سنین پایین، درک محدودی از زبان پیچیده دارند و وقتی احساساتی هستند، تمرکزشان به شدت کاهش پیدا میکند. در چنین شرایطی کلمات کمتر تاثیر بیشتری دارند. وقتی جملات کوتاه و شفاف استفاده میکنید کودک سریعتر پیام را میگیرد.
9. با لحن آرام اما محکم صحبت کنید.
با فریاد زدن کودک یا از شما میترسد یا یاد میگیرد با داد و فریاد به خواستههایش برسد. در عوض یک لحن آرام همراه با ثبات به کودک احساس امنیت داده و مرزهای رفتاری را مشخص میکند. کودک با شنیدن صدای آرام، کمتر تحریک شده و شما هم الگوی خوبی برای کنترل هیجان و حفظ آرامش خواهید بود. در چنین مواقعی بهتر است نکات زیر را به خاطر داشته باشید:
- نگاه مستقیم به کودک داشته باشید.
- با صدایی متوسط، آرام و قاطع صحبت کنید.
- نه تن صدا را بالا ببرید و نه آرام و نامفهوم صحبت کنید.
محیط خانه چه تاثیری بر رفتار کودک دارد؟
فضای خانه نقشی حیاتی در الگوی رفتاری والدین و نحوه ارتباط با کودک دارد. یک محیط پرتنش یا بینظم، احتمال انفجارهای احساسی را بالا میبرد. در مقابل محیط آرام، ساختار مند و حمایتی بستر سالمی برای ارتباط بدون فریاد فراهم میکند. در ادامه روشهایی که به شما در داشتن محیطی آرام و سالم کمک میکند تا کودکانتان در آن رشد کنند آورده شده است:
- روتین روزانه ایجاد کنید.
- گوش دادن فعال را تمرین کنید.
- عوامل استرس زا را کاهش دهید.
- همیشه سعی کنید آرام صحبت کنید.
- محیط فیزیکی امن و جذابی فراهم کنید.
ثبت نام در خانه کودک پیشرو پلاس برای سال آموزشی جدید
سخن پایانی
با شما همنظریم! تربیت کودکان هیچگاه کار سادهای نبوده و نخواهد بود. اما واقعیت این است که راهی که انتخاب میکنیم، آینده عاطفی و روانی کودک را تغییر میدهد. ارتباط بدون فریاد، یعنی توجه آگاهانه به احساسات خودمان و کودک؛ استفاده از کلمات بهجای خشونت و تربیت یعنی ایجاد رابطهای بر قاعده احترام.
کودکی که در محیطی امن و شنیده شده رشد کند، در آینده به فردی مسئولیتپذیر و با اعتماد نفس تبدیل میشود که به خوبی مهارتهای ارتباطی موثر را یاد گرفته است. به یاد داشته باشید که این مسیر نیاز به تمرین، آگاهی و گاهی هم صبوری دارد؛ اما نتیجه آن، رابطهای استوار و پایدار میان شما و فرزندانتان است.
خانه کودک پیشرو پلاس؛ همراه والدین در مسیر رشد و تربیت آگاهانه
خانه کودک پیشرو پلاس با رویکردی علمی و تربیتی، فضایی فراهم کرده تا کودکان در محیطی ایمن و پرنشاط، مهارتهای مهم زندگی را بیاموزند. این مجموعه تنها یک مرکز آموزشی نیست؛ بلکه با ارائه مشاورههای تخصصی به والدین، تلاش میکند نقش خانواده را در پرورش کودکانی سالم و شاد تقویت کند. اگر بهدنبال روشهای بهروز، مؤثر و مبتنی بر روانشناسی کودک هستید، مطالب ما منبعی معتبر و الهامبخش برای شما است.
سوالات متداول شما درباره
بله. تحقیقات روانشناسی نشان دادهاند که فریاد زدن مداوم منجر به اضطراب، عزت نفس پایین و اختلال در کنترل هیجانات کودک میشود.
ایجاد محیط آرام در خانه، کاهش محرکهای منفی، جلب توجه کودک از طریق تماس چشمی، بیان آرام اما قاطع خواستهها و استفاده از پیامدهای منطقی به جای تهدید، جایگزینهای درست فریاد زدن هستند.
از حدود ۲ تا ۳ سالگی، کودکان به تدریج قادر به درک مفاهیم ساده ارتباطی میشوند. اما شیوه برخورد والدین حتی از ماههای ابتدایی زندگی کودک نیز تاثیرگذار است.
قطعا. والدگری مهارتی آموختنی است و والدینی که آموزش میبینند، کمتر دچار فرسودگی، خشم یا احساس گناه در ارتباط با فرزندانشان میشوند.