آموزش اینکه به کودکان خود بیاموزیم در برابر خواسته های نابجای دیگران نه بگویند یک چالش بزرگ برای بسیاری از والدینی است که کودک مطیع دارند. توانایی نه گفتن به درخواست های ناخوشایند دیگران یا حتی درخواست درونی برای کودک بسیار حائز اهمیت است.
اگر شما هم فرزند بسیار مطیعی دارید که بدون چون و چرا هر درخواستی را قبول میکند، خواندن این مقاله را به شما توصیه میکنم.
دریافت راهنمایی و مشاوره از مشاوران مهدکودک پیشرو پلاس
چرا کودکان نمیتوانند نه بگویند؟
بسیاری از کودکان در سنین ۳ تا ۶ سالگی به راحتی نمیتوانند “نه” بگویند؛ چرا که هنوز:
- اعتماد به نفس کافی
- مهارتهای اجتماعی
کسب نکردند. همچنین ترس از واکنش والدین یا وابستگی زیاد به اطرافیانشان باعث میشود نتوانند مخالفتی کنند. با فهمیدن علتهای روانشناختی و محیطی که کودک در آن رشد میکند، اولین قدم برای “آموزش نه” است.
جدول تکنیکهای عملی برای آموزش نه گفتن به کودکان پیش دبستانی
تکنیکهای عملی آموزش نه گفتن به کودکان همراه با تاثیری که بر روی فرزند شما میگذارند عبارتند از:
| تکنیک عملی | توضیح مختصر | تاثیر روی کودک |
| الگو دادن والدین | والدین با بیان نه و محدودیتهای منطقی خود، رفتار صحیح را به کودک نشان میدهند. | کودک یاد میگیرد مخالفت محترمانه و سالم را مشاهده و تقلید کند. |
| استفاده از بازی و نقش آفرینی | با بازیهای شبیهسازی موقعیتهای واقعی، کودک تمرین میکند که چگونه «نه» بگوید. | مهارت نه گفتن تقویت میشود و کودک اعتماد به نفس پیدا میکند. |
| تقویت اعتماد به نفس | تشویق کودک به تصمیمگیریهای کوچک و دادن حق انتخاب در امور روزمره. | کودک حس قدرت و استقلال بیشتری پیدا میکند و راحتتر «نه» میگوید. |
| آموزش جملات آماده | به کودک جملات ساده و مودبانه مثل «نه، ممنون» یا «فعلاً نمیخواهم» را یاد دهید. | کودک در موقعیت واقعی راحتتر مخالفت میکند و برخورد مثبت دارد. |
| تشویق کردن و پاداش دادن | پس از بیان «نه» به روش مناسب، کودک تشویق شود. | رفتار مثبت تثبیت میشود و کودک انگیزه پیدا میکند تا از این مهارت استفاده کند. |
نمونه کاربردی از آموزش نه گفتن به کودک و فرزند ۳ تا ۶ ساله
فرض کنید سارا دختر ۴ ساله شما دوست دارد شکلات بخورد اما شما میدانید که الان زمان میوه خوردن است.
حالا چه کار کنید تا نه گفتن را یاد بدهید؟!
ابتدا به کودک توضیح دهید که چرا الان شکلات مناسب نیست:
- میدانم دوست داری شکلات بخوری، اما الان وقت میوه است تا سالم بمانی.
- از کودک بخواهید که خودش جمله «نه، ممنون» یا «الان نمیخواهم شکلات» را بگوید.
- کودک را تشویق کنید که انتخاب سالمش را با اعتماد به نفس بیان کند.
در نهایت جایزه یا تشویقی کوچک بدهید، مثلاً یک ستاره روی تقویم یا تعریف لفظی:
آفرین! عالی بود که میتوانی «نه» بگویی و انتخاب سالم داشته باشی.
با ثبت نام فرزندتان در خانه کودک پیشروپلاس در دو مقطع پیش دبستانی دوره اول و دوم، خیالتان از بابت آموزش این چنین مهارتها و مهارتهای فردی و عملی برای فرزندتان راحت باشد! چرا که خانه کودک پیشرو پلاس اولویت را بر روی رشد مهارتهای فردی و ابعاد مختلف کودک قرار داده و میتواند سبب ارتقای اجتماعی او شود.
ثبت نام در خانه کودک پیشرو پلاس برای ترم پاییز و زمستان
اهمیت آموزش مهارت نه گفتن به کودکان
اینکه فرزندتان بتواند مهارت نه گفتن را بیاموزد و در مواقع لازم آن را استفاده کند، مسئله ای مهم است. مهارت نه گفتن به کودکان کمک میکند تا رفتار های اشتباه کمتری از آنها سر بزند، از خطر دور بمانند و آسیبی به سلامت جسم و روانشان وارد نشود.
آموزش نه گفتن به کودکان تنها در مقابل درخواست های ناخوشایند دیگران کاربرد ندارد، بلکه کودکان به مرور میآموزند به برخی از خواسته های درونی که آنها را از اهدافشان دور میکنند، نه بگویند. برای مثال زمانی که از چیزی ناراحت هستند و میخواهند خشونت و عصابنتی خود را از روش نادرستی تخلیه کنند، به خودشان نه بگویند و در عوض عصبانیتشان را به نحو صحیح بروز دهند. مثل مشت زدن به بالش به جای آسیب زدن به کودکان دیگر.
از مزایای داشتن مهارت نه گفتن برای کودکان در مواقع لازم، میتوان موارد زیر را در نظر گرفت:
- افزایش اعتماد به نفس
- شکل گیری هویت اجتماعی
- شکل گیری یک منِ قوی و ارزشمند
- ابراز رفتار شجاعانه و جرئت مندانه
- جلوگیری از آسیب های جسمی، روحی و روانی
- توانایی در برقراری ارتباط سالم و موثر با دیگران
همچنین بخوانید: با زورگویی در کودکان چگونه مقابله کنیم؟
علت ناتوانی کودکان در نه گفتن
گاهی اوقات والدین شاهد عدم توانایی فرزندشان در نه گفتن هستند اما این رفتار کودکان به چه معناست؟ آیا موضوعی موجب رنجش آنها شده یا از چیزی میترسند که بی چون و چرا درخواست هایی که از آنها میشود را قبول میکنند؟! تا به حال به این موضوع فکر کردهاید؟
مواردی که در ادامه به آنها اشاره کردیم میتوانند یکی از دلایل ناتوانی فرزندتان در نه گفتن باشد:
- از اینکه موقیتشان را از دست بدهند میترسند.
- برای آنکه تشویق شوند، پاسخ منفی به دیگران نمیدهند.
- بسیار خجالتی هستند و نمیتوانند در مورد چیزی نظر بدهند.
- از خشونت دیگران، طرد شدن یا مورد قهر قرار گرفتن میترسند.
- فکر میکنند با نه گفتن برچسب بی ادب بودن به آنها زده میشود.
- اعتماد به نفس پایینی دارند و برای نظرات خود ارزش قائل نیستند.
- از به وجود آمدن چالش یا درگیری با دیگران میترسند یا پرهیز میکنند.
- در تصمیم گیری دچار مشکل میشوند و نمیتوانند به راحتی انتخاب کنند.
- ترس از برخورد بد اطرافیان مانند: تحقیر کردن، سرزنش کردن و … را دارند.
- دلشان نمیخواهد کسی را ناراحت کنند بنابراین سعی میکنند دیگران را همراهی کنند.
- نه گفتن به درخواست دیگران یا همراه نشدن با اتفاقات را نوعی ضعف و ناتوانایی میدانند.
- ممکن است برای پذیرفته شدن در جمعی که حضور دارند در برابر خواسته های دیگران مقاومت نکنند.
- باورها و تربیت های نادرست والدین که به کودکان تلقین میکنند نه گفتن نوعی بی احترامی به دیگران است.
همچنین بخوانید: آماده کردن کودک برای مهد کودک
۵ تکنیک برای آموزش مهارت نه گفتن در کودکان
آموزش مهارت های الزامی مانند نه گفتن در برابر خواسته های نا به جای دیگران، بیان خواسته های کودک، رعایت قوانین و … از سن کم به کودکان بسیار موثر است. بهتر است این مهارت قبل از رفتن به بهترین مهدکودک شرق تهران یا پیش دبستانی در تهرانپارس در خانه آموزش داده شود تا در این سن و بعد از ورود به جامعه، دچار مشکل نشود. البته باید این نکته را نیز در نظر بگیرید که تمام این آموزش ها باید به شیوه درست انجام شود! در ادامه به ۵ تکنیک برای آموزش مهارت نه گفتن در کودکان آورده شده است:
1) نمایش عروسکی برای آموزش نه گفتن
برای این کار میتوانید از داستان هایی که نه گفتن را آموزش میدهد کمک بگیرید و در قالب یک نمایش عروسکی آن را اجرا کنید. کودک در حین نمایش عروسکی هم بازی میکند، هم داستان میگوید و هم یا میگیرد چگونه در موقعیت های مختلف در برابر خواسته هایی که باب میلش نیست ایستادگی کند و نه بگوید.
گاهی اوقات کودکان شجاعت بیشتری در بازی از خود نشان میدهند تا حرفشان را راحت بیان کنند و نه بگویند بنابراین این یک زمان طلایی برای تمرین مهارت نه گفتن آنهاست.
2) قصه هایی برای نه گفتن
با قصه گفتن یا قصه شنیدن کودکان را به سفری خیالی و هیجان انگیز دعوت کنید! داستان سرایی برای کودکان یکی از روش های غیر مستقیم در تربیت آنهاست و به کودکان این امکان را میدهد تا شرایط مختلف را تجزیه تحلیل کنند. اگر فرزندتان در داستان سرایی استعداد دارد از او بخواهید تا یک قصه با مفهوم نه گفتن را برای شما تعریف کند.
علاوه بر آن خواندن کتاب های داستانی که با محوریت آموزش نه گفتن است میتواند در این زمینه به شما کمک کند.
همچنین بخوانید: بهترین خانه بازی در تهرانپارس
3) بازی برای یادگیری نه گفتن
برای این کار کافی است با فرزندتان یک بازی خیالی انجام دهید و نقشی را اجرا کنید و در حین بازی خواسته ایی از کودک داشته باشید یا بخواهید کاری را که باب میلش نیست انجام دهد. سپس از کودک بخواهید به عنوان نقش مقابل درخواست شما را رد کند و دلایل نه گفتنش را به شما توضیح دهد. گاهی هم در بازی شما این کار را کنید و دلایل نه گفتنتان را برای او توضیح دهید تا هم نگفتن را بیاموزد و هم نه شنیدن را!
4) اصلاح و تغییر روش در تربیت کودکان
گاهی اوقات رفتارهای اشتباه والدین و پیاده کردن شیوه های نادرست تربیتی بر کودکان موجب آسیب به عزت نفس و شخصیت کودک میشوند و عملا یک کودک ترسو، منفعل و سرشار از حس شرم را پرورش میدهند. با مطالعه بیشتر و حتی کمک از مشاور و رونشناس کودک میتوانید شیوه های تربیتی که از ستفاده میکردید و در جهت تربیت کودکی مطیع و تاثیر پذیر بود را تغییر دهید.
5) مشورت گرفتن از کودک در تصمیمات
یکی از راه هایی که میتوانید به افزایش اعتماد به نفس کودک کمک کنید شرکت دادن او در تصمیم گیری است. شما میتوانید در تصمیم گیری ها نظر کودک را نیز بپرسید و او را در تصمیم نهایی مشارکت دهید. برای مثال زمانی که چند لباس مناسب برای فرزندتان انتخاب کردید از او بخواهید از بین آنها یکی را انتخاب کند، حتی برای خرید لوازم اتاقش نیز میتوانید نظر او را بپرسید و… .
اگر فرزندتان در تصمیم گیری مشکل دارد یا سخت تصمیم میگیرد، بهتر است با او مخالفت نکنید تا احساس شرم و خجالت زدگی به او دست ندهد و در عوض درباره دلایل تصمیمات متفاوتش صحبت کنید تا یا بگیرد پای تصمیماتش بایستند یا با دلیل و منطق صحبت کند.
همچنین بخوانید: نحوه برخورد با کودک لجباز 3 ساله
معرفی کتاب های آموزشی برای مهارت نه گفتن به کودکان
خواندن کتاب های آموزشی در زمینه یادگیری بهتر کودکان در نه گفتن خالی از لطف نیست و میتواند تکنیک های خوب و کاربردی را جهت بالا بردن آگاهی شما ارائه دهد از جمله:
| نام نویسنده | نام کتاب |
| سعید بی نیاز | مهارت نه گفتن ویژه کودکان پیش دبستانی |
| جان برشتاین | بگو نه |
| گیزلا براون | بلند بگو نه |
| جینین ساندرز | نه یعنی نه |
| هاوارد بینکو و رورند آنا | خرگوشک گاهی بگو نه |
| سوزا آپن راد | من میتونم با صدای بلند بگویم نه |
اشتباهات رایج والدین هنگام آموزش مهارت گفتن نه
رایجترین اشتباهاتی که در زمان آموزش این مهارت ساده اما بسیار مهم عبارتند از:
- آموزش غیرمستمر و ناپایدار
- نادیده گرفتن احساسات کودک
- فشار بیش از حد برای نه گفتن
- تنبیه یا سرزنش هنگام مخالفت
- ندادن فرصت واقعی برای انتخاب
بهتر است در طول آموزش این مهارت به فرزندتان، از ۵ اشتباه رایج بالا پرهیز کنید تا بتوانید اثر گذاری بیشتری داشته باشید.