اعتماد به نفس یکی از پایههای اصلی شکل گیری شخصیت سالم و موفق در دوران کودکی است. کودکی که احساس ارزشمندی، توانایی و پذیرش از سوی اطرافیان را تجربه کند در آینده نیز فردی شاد، باانگیزه و مسئولیت پذیر خواهد بود. به همین دلیل والدین زیادی از راههای مختلف به دنبال تقویت اعتماد به نفس کودک خود هستند.
اعتماد به نفس مهارتی اکتسابی است و میتوان با آموزش، بازی و روشهای تربیتی هدفمند آن را پرورش داد. بازیهایی هم برای بالا برد اعتماد به نفس کودک وجود دارد. در ادامه مطلب به اهمیت و بهترین روشها برای افزایش اعتماد به نفس در کودکان و تقاوت آن با عزت نفس میپردازیم.
اهمیت اعتماد به نفس در کودکان ابتدایی
دوران ابتدایی یکی از حساسترین مراحل رشد روانی و اجتماعی کودک است. کودک در این سن وارد دنیای مدرسه میشود، با همسالان تعامل دارد و برای نخستین بار خود را در محیطی رقابتی میبیند. به همین خاطر بالا بردن اعتماد به نفس در کودکان قبل از سنین ابتدایی مستقیماً بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و سلامت روانی آنها اثر میگذارد.
پیش ثبت نام آنلاین در خانه کودک پیشرو پلاس برای افزایش اعتماد به نفس کودکان شما
سن شکل گیری اعتماد به نفس در کودکان
اعتماد به نفس از همان سالهای نخست زندگی حتی پیش از ورود به مدرسه شروع به شکل گیری میکند. اولین نشانههای آن مربوط به زمانی است که کودک یاد میگیرد کاری را به تنهایی انجام دهد، مثلاً کفشهایش را بپوشد یا خودش غذا بخورد. بین سه تا هفت سالگی زمان طلایی برای تقویت اعتماد به نفس در کودکان است. در این دوره والدین باید اجازه دهند کودک تصمیم بگیرد، اشتباه کند و از تجربهها بیاموزد. واکنش والدین به موفقیت یا شکست کودک نقشی تعیین کننده در شکل گیری حس اعتماد به نفس دارد.
از چه سنی باید برای تقویت اعتماد به نفس کودک اقدام کنیم؟
تقویت اعتماد به نفس از دوران خردسالی (۲ تا ۳ سالگی) شروع میشود، زمانی که کودک یاد میگیرد کارها را خودش انجام دهد و بازخورد مثبت دریافت کند.
پیشنهاد مطالعه: چطور بدون فریاد زدن با کودکان حرف بزنیم؟
۷ راه کاربردی برای تقویت اعتماد به نفس در کودکان
در این بخش هفت روش مؤثر و علمی برای افزایش اعتماد به نفس در کودکان را معرفی میکنیم:
1. تحسین تلاش به جای نتیجه
وقتی کودک تلاشی انجام میدهد حتی اگر نتیجهی کامل به دست نیاید تحسین او اهمیت زیادی دارد. این کار به کودک یاد میدهد که ارزش او به نتیجه وابسته نیست، بلکه به پشتکار و کوشش او مربوط میشود. والدین باید بگویند: «از اینکه تلاش کردی خیلی خوشحال شدم»، نه «آفرین که برنده شدی». این نوع گفتار به شکل مستقیم اعتماد به نفس در کودکان را بالا میبرد.
2. سپردن مسئولیتهای کوچک
دادن مسئولیتهای ساده مثل مرتب کردن اسباب بازیها، آب دادن به گلها یا کمک در چیدن میز غذا به کودک حس توانایی و مفید بودن میدهد. وقتی کودک احساس کند میتواند کاری را به درستی انجام دهد اعتماد به نفسش به صورت طبیعی افزایش مییابد.
3. اجازه برای تصمیم گیری
کودک باید بیاموزد که تصمیم بگیرد حتی اگر تصمیمش ساده باشد، مانند انتخاب لباس یا نوع خوراکی در میان وعده. چنین آزادیهایی به او احساس استقلال میدهد و باعث رشد اعتماد به نفس کودک در سطحی عمیقتر میشود. به عبارتی اینکه فرزندتان مهارت نه گفتن را یاد بگیرد، از بسیاری از کودکان جلوتر بوده و میتواند تصمیمگیری مستقلی داشته باشد.
4. الگوسازی والدین
کودکان با دیدن رفتار والدین یاد میگیرند چگونه با خود و دیگران برخورد کنند. اگر والدین هنگام اشتباه به جای سرزنش خود آن را فرصتی برای یادگیری بدانند کودک نیز همین نگرش را میآموزد. در واقع والدین اولین الگوی رفتاری برای بالا بردن اعتماد به نفس کودک هستند. همچنین با راهکارهای تقویت احساس مسئولیت پذیری و مسئول نشان دادن خودشان میتوانند برای فرزندشان الگو سازی مثبت انجام دهند.
5. تقویت مهارتهای ارتباطی و اجتماعی
شرکت در بازیهای گروهی، بازی درمانی، کارگاههای مادر و کودک یا فعالیتهای هنری گروهی فرصتی عالی برای یادگیری تعامل و پذیرش در جمع است. این فعالیتها در کنار ایجاد حس تعلق اعتماد به نفس را نیز در کودکان بالا میبرند.
6. تشویق به ابراز احساسات
کودک باید احساساتش را بیان کند، چه ناراحتی باشد و چه شادی. گوش دادن فعال والدین به حرفهای کودک حس امنیت عاطفی را به او میدهد. کودکانی که احساس میکنند شنیده میشوند اعتماد به نفس بالاتری دارند.
7. تقویت استقلال با بازی و تجربه
یکی از بهترین ابزارها برای تقویت اعتماد به نفس در کودکان بازی است. زمانی که کودک در قالب بازی تجربه میکند، میسازد و تصمیم میگیرد، متوجه میشود که میتواند دنیا را تحت تأثیر قرار دهد. بازی آزمایشگاه رشد شخصیت است.
۵ بازی مؤثر برای افزایش اعتماد به نفس در کودکان
بازیها نقش مهمی در پرورش احساس توانایی و شجاعت کودک دارند. در ادامه ۵ بازی ساده و کاربردی را معرفی میکنیم که در خانه یا مهد کودک قابل اجرا هستند:
1. بازی نقشآفرینی
کودک نقش پزشک، معلم یا پلیس را بازی میکند. این بازیها باعث میشوند کودک احساس قدرت و اهمیت داشته باشد و خود را فردی توانمند ببیند.
2. بازی «من میتوانم»
در این بازی والدین از کودک میخواهند کارهایی که بلد است را بیان کند، مانند «من میتوانم بخوانم» یا «من میتوانم نقاشی بکشم». تکرار این جملات ذهن کودک را با باورهای مثبت پر میکند.
3. بازی کار گروهی
بازیهایی مانند ساخت برج با لگو یا چیدن پازل گروهی روحیه همکاری و حس موفقیت جمعی را تقویت میکند. این نوع فعالیتها برای تقویت اعتماد به نفس کودکان در مهد کودک بسیار مفیدند.
4. مسابقه داستان گویی
هر کودک داستان کوتاهی میگوید. این تمرین خلاقیت، تمرکز و مهارت سخنوری را در او افزایش میدهد.
5. بازی آینه
والدین یا مربی حرکاتی انجام میدهند و کودک باید آنها را تقلید کند. این بازی ساده تمرکز، خودآگاهی بدنی و حس کنترل را در کودک بالا میبرد.
نکات مهم برای تقویت اعتماد به نفس کودکان در خانه
شما والدین مهم ترین نقش را در شکل گیری و پرورش اعتماد به نفس دارید و میتوانید با رعایت چند نکته زیر در خانه اثر بزرگی بر رشد روانی کودک خود بگذارید:
- موفقیتهای کوچک را نیز جشن بگیرید
- برای تصمیمهای کودک ارزش قائل شوید
- از مقایسه کودک خود با دیگران پرهیز کنید
- محیطی آرام و بدون تنش برای گفتگو در خانه داشته باشید
- اشتباهات کودک را فرصتی برای یادگیری بدانید و نه شکست
رعایت این نکات در محیط خانه باعث میشود کودک در فضای امن و پذیرنده رشد کند و خودش را دوست داشتنی و توانمند ببیند.
تفاوت اعتماد به نفس با عزت نفس
اگرچه دو مفهوم اعتماد به نفس و عزت نفس اغلب به جای هم استفاده میشوند، اما تفاوتهایی ظریف و مهم از نظر روانشناسی دارند. در واقع اعتماد به نفس به در باور به توانایی انجام کارها میباشد؛ در حالی که عزت نفس به ارزش کلی که فرد نسبت به خودش قائل میشود مربوط است. هر دو مفهوم برای سلامت روان کودک ضروری اند و یکی بدون دیگری ناقص خواهد بود.
به طور ساده اعتماد به نفس یعنی من میتوانم؛ عزت نفس یعنی من ارزشمندم. کودکی که اعتماد به نفس دارد از انجام کارهای جدید نمیترسد. کودکی که عزت نفس بالایی دارد حتی در صورت شکست خود را دوست دارد و تحقیر نمیکند.
ما در پیشرو پلاس چطور به افزایش اعتماد به نفس کودکان شما کمک میکنیم؟
در خانه کودک پیشرو پلاس از طریق راه و روشهای متنوعی در کلاسها و کارگاههای مختلف، بر روی افزایش اعتماد به نفس کودکان کار میشود. این راهکارها عبارتند از:
1. تشویق و بازخورد مثبت
با استفاده از جملات ساده و روشن مثل «آفرین، تلاش کردی» یا «دوست دارم وقتی ایدهات را میگویی» به کودکان بازخورد مثبت میدهیم. در این سبک افزایش اعتماد به نفس تمرکز بر فرآیند است نه فقط نتیجه. به همین علت کودک اعتماد به نفس بیشتری نسبت به خودش پیدا میکند.
2. مسئولیتهای کوچک
با سپردن کارهای ساده مثل جمع کردن اسباببازیها، کمک به چیدن میز یا آب دادن به گیاهان سعی میکنیم کودکان را ارزشمند بشماریم. کودک با انجام این وظایف احساس ارزشمندی و توانمندی پیدا میکند.
3. بازیهای گروهی و مشارکتی
در خانه کودک پیشروپلاس فعالیتهایی مثل ساختن پازل گروهی یا اجرای نمایش کوتاه انجام میشود. این بازیها باعث میشوند کودک یاد بگیرد در جمع دیده شود و نقش خود را مهم بداند.
4. فرصت بیان احساسات
ایجاد زمانی برای گفتوگو یا «دایرهی دوستان» که هر کودک بتواند حرف بزند، بهترین فرصت است که ارزشمند شمرده شود. گوش دادن فعال مربی و احترام به احساسات کودک، عزتنفس او را تقویت میکند.
5. آموزش مهارتهای جدید
یادگیری شعر، کاردستی یا بازی تازه باعث میشود کودک تجربهی موفقیت داشته باشد. هر موفقیت کوچک، اعتماد به نفس او را بالا میبرد. البته که در این مسیر تشویق و قدردانی از کودک نیز بسیار مهم و تاثیر گذار خواهد بود.
6. محیط امن و پذیرنده
با ایجاد یک محیط امن طوری که پرهیز از مقایسهی کودکان با یکدیگر صورت بگیرد و فضایی ایجاد شود که کودک بداند اشتباه کردن بخشی از یادگیری است و سرزنش نمیشود، قدم بزرگی برای اعتماد به نفس دادن به او برداشتیم. همچنین ثبات رفتاری مربی در این مسیر به گونه ای است که کودک میداند همیشه حمایت میشود و:
- مربی الگوی اوست و با اعتماد به نفس داشتن خودش، به فرزندش یاد میدهد که چطور اعتماد به نفس داشته باشد
- با توجه فردی به کودک، نیاز او دیده میشود و به مرور زمان در اعتماد به نفسش تاثیر گذار خواهد بود
جمع بندی تمام روشهای افزایش اعتماد به نفس در کودکان
اعتماد به نفس کلید ورود کودک به دنیای موفقیت و شادی است. والدین، مربیان و محیط آموزشی همگی نقش مهمی در شکل گیری این ویژگی دارند. بهترین راههای تقویت اعتماد به نفس در کودکان عبارتند از:
- الگوسازی والدین
- اجازه برای تصمیم گیری
- تشویق به ابراز احساسات
- تقویت مهارتهای اجتماعی
- استفاده از بازیهای هدفمند
- تحسین تلاش به جای نتیجه
- سپردن مسئولیتهای کوچک
اگر به دنبال محیطی هستید که تقویت اعتماد به نفس در کودکان را جدی بگیرد با ما در پیشروپلاس تماس بگیرید.
پیشروپلاس؛ بهترین محیط برای تقویت اعتماد به نفس کودکان
در مهدکودک و پیشدبستانی پیشروپلاس آموزش تنها محدود به مهارتهای علمی نیست و رشد شخصیتی و عاطفی کودک نیز در اولویت قرار دارد. کارگاههای تخصصی، بازیهای گروهی هدفمند و فعالیتهای هنری خلاقانه پیشروپلاس همگی با هدف افزایش اعتماد به نفس در کودکان طراحی شده اند. مربیان مجرب پیشروپلاس با روشهای روانشناسانه فضایی امن و دلنشین برای رشد فردی و اجتماعی کودکان فراهم کرده اند تا هر کودک احساس کند «من میتوانم».
برای اطلاع از امکانات مهد کودک و پیش دبستانی پیشروپلاس و هماهنگی جهت بازدید حضوری با ما تماس بگیرید.