آداب غذا خوردن و آداب سر سفره نشستن همواره از قدیم الایام در تمام فرهنگ های دنیا بوده است و ملل مختلف آداب و رسوم مختلفی را هنگام غذا خوردن رعایت میکنند. کودکان از سنین پایین با آداب غذا خوردن و نحوه رفتار صحیح هنگام غذا خوردن باید آشنا شوند تا در آینده نیز به فرزندان خود آموزش دهند. در این مقاله به نکاتی که کودکان هنگام غذاخوردن باید آنها را رعایت کنند، اشاره میکنیم. با ما همراه باشید.
آیا آموزش آداب غذا خوردن باعث سخت گیری و لجبازی کودک نمیشود؟
خیر. اگر آموزش با الگو، تکرار آرام و بدون تنبیه باشد. سخت گیری زمانی ایجاد میشود که آموزش همراه با فشار یا مقایسه باشد!
1. قبل از غذا دستان خود را بشورد
با توجه به اینکه کودکان در طول روز با وسایل مختلفی مثل اسباب بازی ها و عروسک ها و همچنین وسایل الکترونیکی مانند گوشی موبایل و تبلت استفاده میکنند، بسیار توصیه شده است که حتما قبل از صرف غذا دستان خود را با آب و صابون یا مایع دستشویی تمیز و با دقت بشویند.
2. در حد توان در چیدن وسایل سفره کمک کند
اگر فرزند شما به سنی رسیده است که توانایی جابجایی وسایل سفره را دارد، میتوانید او را در حد توانش در چیدن وسایل سفره شریک کنید. این کار باعث میشود تا کار گروهی را آموزش ببیند و روحیه همکاری در او تقویت شود.
3. از آوردن وسایل اضافی به سر میز یا سفره پرهیز کند
از آوردن تلفن همراه یا موبایل یا اسباب بازی به سر سفره غذا پرهیز کنند. این کار باعث عدم توجه کامل آنها به غذا و حواس پرتی آنها میشود. همچنین این کار در برخی فرهنگ ها بی احترامی به سفره تلقی میشود.
4. قبل از صرف غذا دعا بخواند
در بیشتر فرهنگ ها و ادیان مانند مسیحیت، یهودیت و اسلام به خواندن دعا بصورت دست جمعی بر سر سفره غذا توصیه شده است. اگر خواندن دعا قبل از صرف غذا در فرهنگ خانواده شما وجود دارد، به کودک خود آموزش دهید تا قبل از شروع به غذاخوردن دعا بخواند.
5. قبل از حضور دیگران بر سر سفره شروع به خوردن نکند
یکی از متداول ترین سنت ها در فرهنگ های مختلف، منتظر ماندن و عدم شروع به خوردن غذا قبل از حضور همه افراد به دور سفره یا میز غذا است. به کودک خود آموزش دهید تا قبل از اینکه همه افراد جمع به دور سفره یا میز حاضر نشدند، شروع به خوردن غذا نکند؛ مگر اینکه دیگران این اجازه را داده باشند.

6. هنگام غذا خوردن با دهان پر صحبت نکند
بچه ها عادت دارند که سر میز با هم سن و سالان یا اعضای خانواده خود صحبت کنند، اما باید بدانند که با دهان پر این کار را انجام ندهند. چرا که باعث میشود تا دیگران حرفشان را درست نشوند. همچنین این کار باعث میشود تا دیگران غذای داخل دهان آنها را ببیند که صحنه خوبی نیست.
7. از غذایی که آماده شده بهانه جویی نکند
بسیار پیش می آید که شما به یک مهمانی دعوت شده اید و میزبان غذایی آماده کرده است که فرزند شما آن غذا را دوست ندارد. باید به فرزندتان آموزش دهید که دوست نداشتن آن غذا را بصورت بلند و مستقیم به میزبان ابراز نکند چرا که ممکن است باعث شرمندگی و خجالت میزبان شود. به کودکتان بگویید که در چنین مواقعی تا جایی که میتواند حتی اگر شده به مقدار کم از غذای آماده شده میل کند و در صورتی که به هیچ وجه حاضر به انجام این کار نشد، ضمن تشکر کردن از میزبان بابت تهیه غذا از او عذرخواهی کند.
برای جلوگیری از این اتفاق بهتر است کودکتان را به خوردن انواع غذاها از سنین پایین عادت دهید تا چنین اتفاقی در آینده گریبان گیر شما نشود.
8. از بازی کردن با غذا خودداری کند
برخی مواقع برخی غذاها باعث میشوند که کودکان وسوسه شوند تا با غذایشان بخواهند بازی کنند. برای مثال سبزیجات پخته شده ممکن است باعث شوند تا فرزندتان بخواهد با نخود فرنگی های داخل بشقابش بازی کند. به کودکان خود آموزش دهید که این کار باعث میشود در مهمانی ها بی احترامی تلقی شود. پس در خانه هم تمرین کنند تا در مراسمات بزرگتر وسوسه به انجام این کار نشوند.
البته که سبک تغذیه کودکان در مهد کودک و آموزشهایی که در مهدکودک برای غذاخوردن به آنها داده میشود بیتاثیر نیست و نباید دست کم گرفته شود. به همین دلیل است که توصیه میشود از ۳ تا ۵ سالگی فرزندتان را در مهد کودک ثبت نام کنید.
آیا استفاده از موبایل یا تبلت سر سفره کاملاً اشتباه است؟
بله. به ویژه برای کودکان در سنین پایین (مثلاً ۴ تا ۷ سال). این کار تمرکز کودک روی غذا و ارتباط خانوادگی را از بین میبرد و عادت نادرست ایجاد میکند.
9. از قاشق های هر ظرف برای خوراکی آن ظرف استفاده کند
استفاده از قاشق شخصی برای کشیدن خورشت که خودش معمولا یک قاشق بزرگتر دارد، کار اشتباهی است. باید به کودکان یاد دهید که اگر میخواهد از ظرف ماست برای خودش ماست بریزد، باید با قاشق مربوط به ظرف ماست این کار کند و از قاشق شخصی خودش استفاده نکند.
10. برای ظروف دور از دسترس از دیگران درخواست کند
اگر در آنسوی سفره یا میز غذا، ظرف سالاد قرار دارد، باید از کسانی که به سالاد نزدیکتر هستند بخواهد تا به او ظرف را بدهند. این کار باعث میشود تا کودک در سفره خم نشود.
11. بعد از خوردن غذا تشکر کند
به کودکان باید آموزش داده شود تا پس از خوردن غذا، از کسانی که غذا را تهیه کرده اند تشکر کند. این کار باعث میشود تا فرزندتان قدردان زحمت دیگران باشد.
اگر کودک در مهمانی غذا را دوست نداشت، چه برخوردی درست است؟
به کودک یاد دهید محترمانه تشکر کند و اگر نتوانست غذا بخورد، عذر خواهی کند. این مهارت اجتماعی مهم تر از خود غذاست.
12. پس از خوردن غذا در جمع کردن سفره یا میز غذا همکاری کند
پس از اینکه غذا تمام شد در جمع کردن وسایل سفره به پدر و مادر خود کمک کنند تا سفره سریعتر جمع شود.
چرا کودک در چیدن یا جمع کردن سفره بهتر است کمک کند؟
این کار به تقویت حس مسئولیت پذیری کودک، همکاری و احترام به زحمت دیگران را در کودک تقویت میکند و بخشی از تربیت اجتماعی او به شمار میرود.
آیا باید کودک را مجبور کنیم غذایش را کامل بخورد؟
خیر. اجبار بر غذا خوردن باعث بدغذایی و اضطراب غذایی در کودک میشود. بهتر است فرزندتان را به چشیدن غذا دعوت کنید و نه تمام کردن آن.
10 دیدگاه
آموزش آداب غذا خوردن باید از چه سنی شروع شود؟
از حدود ۲ تا ۳ سالگی میتوان به صورت غیرمستقیم و با الگو دادن شروع کرد. آموزش رسمی و جدیتر معمولاً از ۳ تا ۵ سالگی مؤثرتر هست.
مطلب خیلی خوبی بود. من همیشه مشکل دارم که پسرم سر سفره با اسباب بازی یا موبایل بازی میکنه. به نظرتون توی مهد کودک هم این آداب غذا خوردن رو به بچهها آموزش میدن؟ مثلاً در یک مهد کودک دو زبانه در شرق تهران یا مهد کودک مجیدیه شمالی هم روی این موضوع کار میشه؟
بله دقیقاً. در بسیاری از مراکز آموزشی مثل مهد کودک مجیدیه شمالی یا مهد کودک دو زبانه در شرق تهران آموزش مهارتهای زندگی مثل آداب غذا خوردن، نظم سر سفره و احترام به دیگران بخشی از برنامه روزانه کودکان است. این آموزشها معمولاً از طریق بازی و الگو گرفتن از مربیها انجام میشود تا کودک بدون فشار آن را یاد بگیرد.
خیلی نکات کاربردی گفته بودید. ما از وقتی دخترمون رو در مهد کودک در منطقه ۴ تهران ثبت نام کردیم، واقعاً تغییر رفتارش سر سفره رو دیدیم. الان خودش قبل غذا دستهاشو میشوره و حتی کمک میکنه سفره رو جمع کنیم.
خیلی خوشحالیم که این تغییر مثبت رو تجربه کردید. معمولاً در بهترین مهد کودک منطقه ۴ تهران یا مراکز استاندارد، آموزش مهارتهای اجتماعی مثل همکاری در جمع کردن سفره، تشکر بعد از غذا و رعایت آداب غذا خوردن به شکل عملی تمرین میشود و همین موضوع تأثیر زیادی روی رفتار کودک در خانه هم میگذارد.
من همیشه شک دارم که آیا باید بچه رو مجبور کنیم غذایش رو کامل بخوره یا نه. چون بعضی وقتها اصلاً غذای جدید رو امتحان نمیکنن. در مهد کودک شرق تهران یا پیش دبستانی خوب در تهرانپارس برای بدغذایی بچهها چه کاری انجام میدن؟
در بیشتر مراکز مثل پیش دبستانی خوب در تهرانپارس یا مهد کودک شرق تهران معمولاً کودک را مجبور به تمام کردن غذا نمیکنند. مربیان سعی میکنند با تشویق، معرفی تدریجی غذاهای جدید و الگو گرفتن از سایر کودکان، بچهها را به امتحان کردن غذاها ترغیب کنند تا بدغذایی کمتر شود.
به نظرتون آموزش این آداب بهتره از خونه شروع بشه یا در پیش دبستانی خوب در تهران هم کامل آموزش داده میشه؟ چون پسرم سال آینده میره پیش دبستانی.
بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که آموزش در خانه و پیش دبستانی خوب در تهران همزمان انجام شود. بسیاری از مراکز مانند بهترین پیش دبستانی در شرق تهران این مهارتها را در برنامه روزانه دارند، اما وقتی والدین هم در خانه همان اصول را تمرین کنند، کودک خیلی سریعتر آنها را یاد میگیرد.